Vogels

Kluut
Kluut---a.-de-la-sencerie

Kluten zijn kenmerkende pioniervogels die leven op de grens van land en zout of brak water. Vooral zilte kreken, schorren, inlagen en zandplaten zijn als broedgebied in trek. De nabijheid van ondiep water en losse, slikkige bodems is een vereiste, daar kluten liefst daarin naar voedsel zoeken. De oogst bestaat uit kleine kreeftachtigen, insekten en wormen. Deze prooi wordt gezocht op de tast: met snelle maaibewegingen wordt de snavel als een zeis door het water bewogen, de beide snavelhelften een stukje uit elkaar. Voelt de kluut daar iets tusen komen, dan sluit hij zijn snavel en de prooi is gevangen. Op deze manier kan de kluut ook voedsel zoeken in troebel water, een groot voordeel gezien het leefgebied van de kluut. Nederlandse kluten zijn trekvogels en bijna allemaal brengen ze de winter door langs de kusten van Zuidwest-Europa of West-Afrika.


Europese verspreiding

De kluut komt voor in Europa langs de continentale noordzeekust en in Zuidoost-Engeland. Ook in Zuid-Frankrijk, Sardinië, Italie, Griekenland en langs de Zwarte Zee. Een kwart van de Europese klutenpopulatie broedt in Nederland. Daarvan broedt ongeveer 60% in het Waddengebied en 35% in de Zeeuwse Delta.


Biotoop

Intergetijdenzone, kust, moeras, oevers, rivieren, wad.


Voedsel-en broedbiotoop

Slikken en ondiep water in pioniergebieden in kustzone. De kluut zoekt met zijn omhoog gebogen snavel op de tast naar kleine ongewervelden als garnalen. De typische vorm van de snavel maakt het mogelijk om heel nauwkeurig ook de zone net boven de bodem af te zoeken.


Gedrag

Foerageert op een typische waarbij de vogel met de snavel heen en weer door het water beweegt.


Trekroute

Sterk kustgebonden, maar wordt soms aangetroffen langs rivieren en meren in het binnenland.


Overwinteringsgebied

Kluten die broeden in Nederland, trekken in het najaar weg naar Zuidwest-Europa en Noordwest-Afrika.


Oorzaak afname/toename

Een van de oorzaken dat de soort het goed doet, is de veranderde houding van veel mensen ten opzichte van vogels. Kluteneieren werden vroeger veel geraapt en ook een volwassen kluut was niet altijd veilig voor de mens. Tegenwoordig is bescherming van deze prachtige vogel gelukkig vanzelfsprekend. Toch komen op kleine schaal nog steeds illegale praktijken als het rapen van eieren voor. Op plaatsen waar dit wordt geconstateerd, is bewaking van kolonies geen overbodige luxe. Het voorkomen van verstoring op de broedplaatsen is van belang. Ook niet moedwillige verstoring door wandelaars en honden dient voorkomen te worden. Te verwachten valt, dat het aantal broedparen in Nederland binnen afzienbare tijd zal gaan dalen. In de Waddenzee is de recente toename deels een gevolg van het voedselrijker worden van het water door de onnatuurlijk grote voedingsstroom, afkomstig van het vervuilde rivierwater. Het schoner worden van dit rivierwater zal vermoedelijk leiden tot een afname van de kluut. Dat lijkt vervelend, maar daarbij dient wel bedacht te worden dat de Waddenzee bij een verdere vervuiling met fosfaten en andere stoffen op termijn één stinkende prutpoel zou worden, waarin ook voor kluten niets meer te halen valt. Een ander probleem dat begint te spelen, is een gebrek aan broedgelegenheid op de kwelder.


Aantal en trend

Een kwart van de Europese populatie kluten broedt in Nederland. Daarmee heeft ons land een bijzondere verantwoordelijkheid voor deze charismatische vogelsoort. Het aantal in Nederland broedende kluten is in de loop van de eeuw aan sterke schommelingen onderhevig geweest. De grote veranderingen tengevolge van Zuiderzee- en Deltawerken zijn daar niet vreemd aan. De laatste jaren gaat het de soort goed; het aantal broedparen steeg van 4600 rond 1975 tot 9000 in 2000. Veruit de meeste kluten - zo'n 5500 - broeden in het Waddengebied, meer bepaald op de Groninger en Friese Waddenkust en op het Balgzand. Andere belangrijke regio's zijn het Deltagebied (2500 paar) en in mindere mate Noord-Holland en Flevoland. De kluut profiteert sterk van natuurontwikkelingsprojecten in het Waddengebied en in de Delta. Door natuurlijke dynamiek in deze gebieden ontstaan de slikken en zandplaten waarvan de kluut zo afhankelijk is.




» Terug naar het overzicht



Eigenschappen


Status

Jaarvogel. Vrij talrijke broedvogel; doortrekker in vrij groot aantal, wintervogel in klein aantal.


Overige namen

Pied Avocet , Recurvirostra avosetta.


Orde

Charadriiformes


Familie

Kluten (Recurvirostridae).


Broedperiode

mei-juni


Aantal eieren

3 of 4


Aantal legsels

1


Snavel

Lang en dun, omhoog gebogen.


Poten

De lange poten van de kluut zijn blauw.


Opvallende kenmerken

Het zwart/witte kleed van de kluut is onmiskenbaar. De kluut is de enige vogel met een zo sterk omhoog gebogen, lange dunne snavel.


Voedsel

insecten, kreefachtigen en wormen.




Welke ander leefgebieden

Grevelingen
Grevelingen
Haringvliet
Haringvliet
Hollands Diep
Hollands Diep
Krammer-Volkerak
Krammer-Volkerak
Duinen Goeree & Kwade Hoek
Duinen Goeree & Kwade Hoek
Voordelta
Voordelta