Vogels

Korhoen
Korhoen

Korhoenders zijn standvogels van vochtige hoogvenen en heidevelden met plaatselijk opslag van berken en wilgen. Aanwezigheid van kleinschalig cultuurland nabij de broedplaatsen is daarnaast van belang. Het voedsel van de oude vogels is grotendeels plantaardig, maar voor kuikens zijn insekten, spinnen en ander klein gedierte onontbeerlijk. De Nederlandse korhoenders behoren tot de ondersoort brittanicus. Dit zijn de oorspronkelijke korhoenders van Noordwest-Europa. Het korhoen heeft een prachtige en complexe sociale structuur. Het baltsritueel van korhoenders is een fascinerend spektakel. Helaas nekt het grote ruimtegebruik de soort. In Nederland wordt krampachtig geprobeerd te redden wat er te redden valt.


Europese verspreiding

Het korhoen is te vinden in de gehele boreale zone, van Noordwest-Europa tot in het zuidoosten van Siberië.


Biotoop

Heide, hoogveen


Voedsel-en broedbiotoop

Grootschalige gebieden met heide, venen en (boreale) bossen. In Nederland is ook de afwisseling met kleinschalig cultuurland belangrijk gebleken. Korhoenders eten voornamelijk insecten en zaden. De bessen van rode bosbes zijn bijzonderd geliefd.


Gedrag

korhoenders komen in het voorjaar bij elkaar om te baltsen op een vaste plek


Oorzaak afname/toename

De voornaamste oorzaak voor de enorme afname van het korhoen is het verdwijnen van het broedbiotoop. Onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat met name vergrassing van de heide en het verdwijnen van kleinschalige akkertjes en hooilanden nabij de broedplaatsen tot het verdwijnen van de soort leidde. Een gebrek aan dierlijk voedsel voor de kuikens speelt daarbij een sleutelrol. Daarnaast hebben verstoring door recreatie - motorcrossers! - en stroperij plaatselijk een negatieve invloed gehad. Een bijkomend probleem is dat de door normale predatoren opgelegde tol bij de laatste, dicht bij elkaar levende korhoen-populaties relatief groot is.


Aantal en trend

Om korhoenders te tellen, kan het best gekeken worden naar het aantal hanen in het vroege voorjaar. Hennen en jongen zijn door gedrag en uiterlijk moeilijk waar te nemen. De Nederlandse korhaan-populatie schommelde in de loop van de eeuw tussen de 750 en 1500 hanen. Vanaf eind jaren zestig heeft zich een dramatische afname voorgedaan, van 450 hanen in 1976, 175 in 1980 en 60 in 1985 naar 36 in 1992. De laatste 'bolwerken' waren in de 90'er jaren de Sallandse Heuvelrug en enkele heidegebieden in Midden-Brabant. De Veluwe, Drenthe en Noord-Limburg waren toen al geheel verlaten. In recenter jaren is het aantal nog verder afgenomen; nog slechts 14 hanen werden geteld in 2000, allen op de Sallandse Heuvelrug. Het aantal in 2011 : 4 hanen en zo'n 10 hennen op de Sallandse Heuvelrug, het laagste aantal ooit.




» Terug naar het overzicht



Eigenschappen


Status

Jaarvogel. Uiterst schaarse broedvogel; standvogel


Overige namen

Black Grouse, Tetrao tetrix


Orde

Galliformes


Familie

Ruigpoothoenders (Tetraonidae)


Snavel

kort en zwart


Poten

bevederd


Opvallende kenmerken

Mannetjes zijn een opvallende verschijning met een zwart verenkleed met een paarse gloed en rode, kamvorminge wenkbrauwen


Voedsel

plantaardig materiaal zoals zaden en bessen. Kuikens eten de eerste weken insecten.




Welke ander leefgebieden