Vogels

Zwarte stern
Zwarte-stern---a.-de-la-sencerie

Zwarte sterns zijn vogels van ondiepe, zoete tot brakke moerassen en wateren. Gebroed wordt in zompige weilanden en verlandingszones, bij voorkeur in velden van krabbescheer en op eilandjes van plantenresten. In de broedtijd worden vooral grote insekten gegeten. Daarnaast staan ongewervelden en vis op het menu. Het zijn trekvogels, die 's winters voor de kust van tropisch West-Afrika bivakkeren. Zwarte sterns maken deel uit van het Nederlandse laagland-landschap en zijn onlosmakelijk verbonden met uitgestrekte natuurgebieden van rivierdelta en laagveenontginningslandschap. Stern Groep NV is sponsor van de zwarte stern.


Europese verspreiding

De zwarte stern komt vooral voor in centraal Europa en bereikt in Nederland ruwweg genomen zijn noordwestelijke grens. Het zijn dan ook Polen, Wit-Rusland en de Baltische Staten waar de grootste aantallen zwarte sterns leven. Nederland is erg belangrijk voor de zwarte stern omdat bijna de gehele Oost-Europese populatie door ons land trekt, op weg naar hun winterkwartier.


Biotoop

Moeras, intergetijdenzone, kust, plassen.


Voedsel-en broedbiotoop

Uitgestrekte velden van krabbescheer, waterviolier en fonteinkruiden en een welige, soortenrijke oeverzone (verlandingsmoeras) vormen het leefgebied van deze vogel van zoet- en brakwatermoerassen. Zwarte sterns duiken naar visjes en insecten in het water. Het nest wordt gemaakt op een losgeslagen kragge of een bijeengeraapte kluit drijvende vegetatie.


Gedrag

Vliegt op een vrij 'luie' manier en is minder sierlijke dan bijvoorbeeld een visdief. Vaak solitair maar tijdens de trek ook in grote groepen te vinden. Bidt vaak en pikt voedsel op vanaf het wateroppervlak.


Trekroute

Vrijwel de gehele Europese populatie trekt via Nederland en de kust naar West-Afrika. Vooral het IJsselmeergebied is een zeer belangrijk tussenstation.


Overwinteringsgebied

De kusten van West-Afrika.


Oorzaak afname/toename

De afname van de zwarte stern kent verschillende oorzaken. Erg belangrijk is de grootscheepse afname van krabbescheer, de belangrijkste leverancier van nestgelegenheid. Die afname heeft alles te maken met watervervuiling, of beter gezegd: Met het inbrengen van gebiedsvreemd hard water in veensloten en -plassen. Verder speelt de sterk toegenomen bemesting en de verdroging van veel veengraslanden een grote rol. Juist op weinig bemeste graslanden komen namelijk veel grote insekten voor. Op plaatsen waar zulke extensieve graslanden nog bestaan, bevinden zich de laatste zwarte stern-bolwerken in ons land! In hoeverre de situatie in de winterkwartieren mede verantwoordelijk is voor de aantalsafname is niet bekend. Nader onderzoek kan hier wellicht uitsluitsel over geven.


Aantal en trend

Rond 1900 was de zwarte stern een gewone broedvogel van laagveenstreken, het rivierengebied en in mindere mate van vennen op de zandgronden. Een voorzichtige schatting komt op tenminste 10.000 tot 20.000 broedparen. Reeds vroeg in de eeuw werd gesproken van een afname, een tendens die in de jaren vijftig steeds duidelijker naar voren kwam. Hele kolonies van ettelijke tientallen paren verdwenen in enkele jaren tijds als sneeuw voor de zon. Rond 1975 waren nog zo'n 2000-3000 paren over, nu is dat verder geslonken tot 1.000 tot 1.250 paren, voornamelijk in de Utrechts-Hollandse veenplassen, Friesland, de Kop van Overijssel en de Gelderse Poort. Naast de negatieve trend valt op, dat de aantallen van jaar tot jaar sterk schommelen. Positieve uitschieters worden deels veroorzaakt door droogte in buitenlandse broedgebieden. De sterns ontvluchten dergelijke gebieden en kunnen vervolgens voor één broedseizoen binnen onze landsgrenzen nestelen.




» Terug naar het overzicht



Eigenschappen


Status

Zomervogel. Vrij schaarse broedvogel; doortrekker in zeer groot aantal.


Overige namen

Black Tern , Chlidonias niger


Orde

Charadriiformes


Familie

Sterns (Sternidae)


Snavel

Zwart


Poten

Kort en zwart.


Opvallende kenmerken

Plompe stern met vrij korte staart en vleugels en een geheel zwart lichaam in broedkleed.


Voedsel

Vis, ongewervelden en insecten.




Welke ander leefgebieden

Boezems Kinderdijk
Boezems Kinderdijk
Zouweboezem
Zouweboezem
Nieuwkoopse Plassen & De Haeck
Nieuwkoopse Plassen & De Haeck